Kaizen in uw bedrijf: wat kan deze lean methode voor u betekenen?

Binnen de maakindustrie worden veel verschillende methoden gebruikt om processen te verbeteren en efficiënter te maken. Eén ervan is Kaizen, een Japanse methode die er op gericht is verspilling tegen te gaan. Hoe werkt deze methode? De experts van Sensorfact leggen het uit!

Inhoudsopgave:

Wat is Kaizen?

Kaizen is een Japanse verbetermethode voor een productieproces. Kai is Japans voor ‘veranderen’, terwijl zen staat voor ‘goed’. Vrij vertaald betekent kaizen dus verbeteren. De methode kwam na de Tweede Wereldoorlog op in Japan, in samenwerking met Amerikaanse organisatie-experts. Grondlegger is de filosoof Masaaki Imai.

Onder meer autofabrikant Toyota staat bekend om de Kaizen-methode. Bij Toyota wordt van de medewerkers verwacht dat ze het werk neerleggen zodra er fouten ontstaan. Samen met de supervisor wordt er dan naar een oplossing gezocht om de verspilling tegen te gaan. 

Een andere definitie van Kaizen die vaak gehanteerd wordt is “iets uit elkaar halen en opnieuw in elkaar steken”. Hierbij wordt gedoeld op een productieproces of werkwijze die wordt ontleed, om zo de zwakke schakels te ontdekken. Na het elimineren van deze bottlenecks kan de productie worden hervat.

Kaizen en Lean

Kaizen is één van de methoden die valt onder het bredere Leanmanagement. Lean betekent ‘dun’ of ‘zonder vet’ en heeft als doel om processen volledig in te richten op waardecreatie voor de klant. Alle onderdelen van een proces die niet hier aan bijdragen zijn overbodig en kunnen worden geëlimineerd.

Ook leanmanagement komt net als Kaizen ook uit de fabriek van Toyota. De werkplaatschef Taichii Ohno bedacht de methode op de werkvloer en stelde het perspectief van de klant centraal. Andere voorbeelden van leanmanagement zijn Poka Yoke en Six Sigma-management. 

Wat is het doel van Kaizen?

Het doel van Kaizen is het verbeteren van een productieproces en het tegengaan van verspilling. Kortweg zijn er vier hoofddoelen te onderscheiden:

– Het elimineren van verspillingen aan de hand van de 3 Mu’s. Dit zijn muda (verspilling), mura (onregelmatigheid) en muri (inspanning).
– Voorraadbeheersing
– Standaardisering van de productie
– Cyclus van voortdurende verbeteringen bereiken

Door deze verspillingen tegen te gaan en de andere doelen na te streven, zorgt Kaizen ook voor een hogere moraal. Het idee van de methode is namelijk ook om mentale en fysieke inspanning voor werknemers tot een minimum te beperken. De werkplaats wordt dus naast efficiënter ook menselijker gemaakt. 

Kaiaku als tegenhanger van Kaizen

Het tegenovergestelde van Kaizen is Kaiaku. ‘Aku’ betekent slechter en dus staat kaiaku voor ‘veranderen naar iets slechters’. Als Kaizen verkeerd wordt geïnterpreteerd en toegepast, kan er in plaats daarvan juist Kaiaku ontstaan.

Een voorbeeld van een verkeerde interpretatie van Kaizen is het verregaand automatiseren in een fabriek, waardoor er mensen ontslagen worden. De leer van Kaizen heeft heel veel oog voor het menselijke aspect en is daarom tegen het ontslaan van personeel. Ontslagen zijn dus een voorbeeld van Kaiaku in plaats van Kaizen.

De 5 basiselementen van Kaizen

De Kaizen-methode kent een vijftal basiselementen waar de methode om draait. 

  • Teamwork

In de Kaizen-methode wordt voor de definitie van team vaak ‘Together Everyone Achieves More’ gebruikt. Personeel werkt zoveel mogelijk samen om maximale resultaten te behalen. Binnen afdelingen is iedereen er op gericht om samen de processen te verbeteren.

  • Zelfdiscipline

Zelfdiscipline is een essentieel onderdeel van Kaizen. Werknemers zijn verantwoordelijk voor hun tijdmanagement en de kwaliteit van hun werk.

Wil jij je productieproces verbeteren op Kaizen-wijze en energieverspilling tegengaan? Met de technologie van Sensorfact besparen bedrijven tot wel 15% op hun energierekening. Vraag hier een gratis demo aan!

  • Verhoogde moraal

Door productieprocessen te verbeteren en mentale en fysieke inspanning tot een minimum te beperken, worden de arbeidsomstandigheden voor werknemers beter. Hierdoor wordt de moraal verhoogd, waarbij er dus weer veel aandacht is voor het menselijke aspect.

  • Kwaliteitscirkels

Kwaliteitscirkels zijn groepen van meestal 5-7 werknemers, die samenwerken om hun doelen te behalen. Binnen deze groep bespreken ze wat er goed gaat en wat er beter kan. Ook houden ze elkaar verantwoordelijk.

  • Ideeën voor verbetering

Werknemers worden getraind om verspillingen en fouten in het proces te ontdekken en aangemoedigd om deze te delen. Er wordt een sfeer gecreëerd waarbij er aandacht is voor de mening van elk individu en niemand bang is om deze mening te geven. 

De Kaizen-verbetercirkel

Tijdens een Kaizen-verbetersessie staat de Kaizen-verbetercirkel centraal. Dit is een continu doorlopend proces, dat telkens weer van voorafaan begint. De cirkel lijkt erg op de Plan-Do-Check-Act-cyclus (PDCA). De zes stappen worden duidelijk in de volgende afbeelding:

Kaizen verbetercirkel

In de eerste fase gaat het erom dat de problemen in het productieproces herkend worden. Dit kan zoals gezegd van bovenuit de organisatie komen, maar ook van personeel op de werkvloer. Na het herkennen van het probleem, gaat het erom dat in kaart wordt gebracht welke doelen worden gemist door het probleem.

In de tweede fase gaat het om het doorgronden van het probleem. Hierbij is met name doorvragen belangrijk. Vaak wordt bij Kaizen dan ook de 5x-waarom methode toegepast, waarbij vijf keer een waarom-vraag wordt gesteld. 

Data bij Kaizen

Bij Kaizen speelt ook data een hele belangrijke rol. Problemen kunnen het makkelijkst in kaart worden gebracht aan de hand van data. Deze data is in het ideale geval uitgebreid, accuraat en makkelijk af te lezen en gekoppeld zijn aan een waarde in euro’s voor het bedrijf.

In stap 3 van de cirkel worden oplossingen voor het probleem bedacht. Ook deze worden weer ingegeven door data. In de ideale situatie wordt deze data automatisch gegenereerd (industrie 4.0) en zijn er geen handmatige metingen nodig.

De rest van het proces bestaat uit het uittesten van verschillende oplossingen, het analyseren van de resultaten van de verschillende oplossingen en het standaardiseren van de beste oplossing. Als dat is gebeurd, begint het hele proces weer van voorafaan. 

De 10 principes van Kaizen

Kaizen bestaat uit een tiental principes, die niet te verwarren zijn met de vijf basiselementen. De basiselementen zijn een vijftal onderliggende thema’s, de principes zijn vuistregels voor een succesvolle toepassing van Kaizen.

  1. Stop nooit met verbeteren bij Kaizen

Niemand is ooit klaar met verbeteren. Hoe succesvol een persoon of bedrijf ook is, er zijn altijd dingen die beter kunnen.

  1. Neem afscheid van oude gewoontes

Oude gewoontes kunnen, als ze goed werken, ook nu nog van toepassing zijn. Houd echter nooit vast aan oude gewoonte ‘omdat je het altijd zo gedaan hebt’, maar beoordeel de gewoonte inhoudelijk.

  1. Wees proactief

Wacht niet tot kleine problemen zich ontwikkelen tot grote obstakels in het productieproces, maar wees er snel bij om ze bij de wortel aan te pakken.

  1. Neem niet vanzelf aan dat nieuwe oplossingen zullen werken

Niet alle oplossingen die je bedenkt zullen ook daadwerkelijk het probleem verhelpen. Stel je erop in dat een deel van de oplossingen in de praktijk helemaal geen oplossingen blijken te zijn.

  1. Richt je op kleine verbeteringen in plaats van op perfectie

Net als het vorige principe weer een stukje verwachtingsmanagement: een kleine verbetering kan al een heleboel opleveren. Het instellen op perfectie zorgt voor teleurstellingen.

  1. Moedig mensen aan hun mening te geven

Creëer een sfeer op de werkvloer waarbij iedereen, van de schoonmaker tot de directeur, een mening mag geven over hoe processen verbeterd kunnen worden.

  1. Vraag zoveel mogelijk mensen om hun mening

Vertrouw liever op de wijsheid van tien mensen dan op de expertise van één iemand. Door meerdere mensen te betrekken bij het proces, voorkom je de bias en vooroordelen van één persoon.

  1. Stel de 5 ‘waarom-vragen’

De vijf waarom-vragen zijn de ultieme methode om bij de wortel van een probleem terecht te komen. Door telkens door te vragen kun je het probleem het best analyseren. 

  1. Vertrouw op data bij Kaizen

Data is tegenwoordig overal en ook over het productieproces is volop data te vinden. Data zorgt voor een objectief bewijs voor een stelling. Datagedreven organisaties presteren bijna altijd beter dan organisaties die hun werkwijze baseren op meningen. 

  1. Blijf optimistisch en ga niet zomaar akkoord met een ‘nee’

Misschien gaat het je niet lukken om een probleem in één keer op te lossen, maar probeer het in ieder geval. Het is beter om iets te proberen en te falen, dan het helemaal niet te proberen!

Hoe lang duurt het om Kaizenmethode te implementeren?

Het implementeren van de Kaizenmethode gaat vaak door middel van een Kaizen-evenement. Hierbij wordt gedurende een paar dagen het hele productieproces onder de loep genomen door de organisatie. Door middel van de verbetercirkel, elementen en principes worden er oplossingen bedacht. 

In 2-3 dagen worden dus Kaizen-beginselen toegepast op een langer bestaand probleem in de organisatie. Door teams wordt er gebrainstormd, data wordt bestudeerd en oplossingen worden aangedragen. In slechts een paar dagen tijd kan door middel van een Kaizen-event de hele verbetercirkel worden doorlopen.

Verbeter uw productieproces op Kaizen-wijze door energie te besparen

Zoals gezegd draait de Kaizen-methode om het uitbannen van verspilling. Eén van de grootste thema’s op dit gebied is de verspilling van energie. Veel bedrijven zijn zich niet of nauwelijks bewust van hun energieverbruik en gooien daarom voor tienduizenden euro’s aan gas, stroom of water weg. Zeker met de huidige energieprijzen is dat ontzettend zonde.

Dit probleem is relatief eenvoudig te voorkomen met de technologie van Sensorfact. Door plug-and-play sensoren te installeren, meet u eenvoudig het energieverbruik van alle apparaten in uw onderneming. Onze slimme software geeft energieadviezen en onze energie-experts helpen u met het verwezenlijken van besparingen.

Onze klanten besparen jaarlijks tienduizenden euro’s door het toepassen van onze technologie en voor sommigen is de besparing zelfs meer dan €100.000. Wilt u ook direct beginnen met besparen op uw energierekening? Vraag dan hier een gratis demo aan!

Geschreven door

Oscar Verstegen

SEO specialist voor Sensorfact